جرمگیری دندان و جرمگیری لثه دو روش درمانی متفاوت برای پاکسازی دهان هستند، اما بسیاری از افراد تفاوت آنها را بهدرستی نمیدانند. فرق جرم گیری لثه با جرم گیری دندان در این است که جرمگیری دندان بیشتر روی رسوبات سطحی انجام میشود، اما جرمگیری لثه مرحلهای عمیقتر و درمانیتر است و برای مشکلات پیشرفته لثه به کار میرود. شناخت تفاوت این دو روش به بیماران کمک میکند متوجه شوند چه زمانی نیاز به یک جرمگیری ساده دارند و چه زمانی باید یک درمان تخصصیتر برای سلامت لثهها انجام شود.
جرمگیری چیست؟
جرمگیری یک روش پاکسازی تخصصی برای حذف پلاکهای سفتشده، رسوبات معدنی و لکههای سطحی از روی دندانها است؛ رسوباتی که با مسواک یا نخ دندان قابل برداشتن نیستند و بهمرور باعث التهاب لثه، بوی بد دهان و پوسیدگی میشوند. هنگامی که بزاق دهان با مواد غذایی و باکتریها ترکیب میشود، لایهای چسبنده به نام پلاک روی دندان تشکیل میگردد. اگر این پلاک مدت طولانی باقی بماند، به جرم تبدیل میشود و سختی آن به قدری است که تنها ابزار دندانپزشکی قادر به برداشتن آن است. جرمگیری به دو شکل انجام میشود:
- جرمگیری دندان (سطحی) برای پاکسازی رسوبات بالای لثه.
- جرمگیری لثه (عمقی) برای رفع باکتریها و جرمهای زیر لثه و سطح ریشه.
این دو روش از نظر عمق کار، هدف درمانی و میزان مداخله کاملاً متفاوت هستند.
فرق جرم گیری لثه با جرم گیری دندان
تفاوت اصلی این دو روش در محل پاکسازی، شدت التهاب و هدف درمان است.
جرمگیری دندان (سطحی)
جرمگیری دندان روی سطح خارجی دندانها و بالای خط لثه انجام میشود. این عملیات برای دلایل زیر کاربرد دارد و معمولاً بدون درد است:
- زیبایی
- پیشگیری از پوسیدگی
- کاهش بوی دهان
- حذف رسوبات سطحی.
جرمگیری لثه (عمقی یا درمانی)
جرمگیری لثه یا اسکیلینگ و روت پلنینگ زمانی انجام میشود که رسوبات زیر خط لثه تجمع پیدا کرده باشند.
این روش برای درمان موارد مقابل استفاده میشود و جنبه درمانی دارد، نه صرفاً زیبایی:
- التهاب لثه
- پاکتهای عمیق
- خونریزی
- تجمع باکتری در ریشه.
در بسیاری از موارد به بیحسی نیاز دارد زیرا پاکسازی تا سطح ریشه پیش میرود. بهطور خلاصه، جرمگیری دندان یک پاکسازی معمولی است. جرمگیری لثه یک درمان تخصصی برای بیماری لثه محسوب میشود.
جدول فرق جرم گیری لثه با جرم گیری دندان
| ویژگی | جرمگیری دندان | جرمگیری لثه |
|---|---|---|
| محل پاکسازی | سطح دندان و بالای لثه | زیر لثه تا سطح ریشه |
| هدف | زیبایی و پیشگیری | درمان التهاب و پاکتهای عمیق |
| عمق درمان | سطحی | عمیق و درمانی |
| بیحسی | معمولاً نیاز ندارد | معمولاً نیاز دارد |
| مناسب برای | رسوبات سطحی، لکهها | بیماری لثه، خونریزی، تحلیل لثه |
| زمان انجام | کوتاهتر | طولانیتر و چندمرحلهای |
| نتیجه اصلی | تمیزی و سفیدتر شدن دندان | کاهش التهاب، جلوگیری از پیشرفت بیماری |
جرم گیری لثه به چه صورت انجام میشود؟
جرمگیری لثه که به آن جرمگیری عمقی یا اسکیلینگ و روت پلنینگ گفته میشود، یک درمان تخصصی برای پاکسازی زیر خط لثه و سطح ریشه دندان است. هنگامی که باکتریها و جرمها به زیر لثه نفوذ کنند، مسواک یا نخ دندان دیگر قادر به تمیز کردن آن ناحیه نیست و لثه وارد مرحله التهاب فعال میشود. در چنین شرایطی جرمگیری معمولی کافی نیست و درمان عمقی لازم است. جرمگیری لثه معمولاً در چند مرحله انجام میشود:
۱. بررسی و اندازهگیری عمق پاکتها: دندانپزشک ابتدا با پروب مخصوص، عمق پاکتهای لثه را اندازهگیری میکند. پاکتهای بیش از ۳ میلیمتر نیاز به جرمگیری لثه دارند.
۲. اسکیلینگ (برداشتن جرم زیر لثه): جرمها، رسوبات و باکتریهای تجمعیافته زیر لثه با ابزار اولتراسونیک و ابزار دستی برداشته میشود. این مرحله بخش عمده پاکسازی را انجام میدهد.
۳. روت پلنینگ (صاف کردن سطح ریشه): سطح ریشه دندان کاملاً صاف میشود تا لثه دوباره به دندان بچسبد و باکتریها کمتر به آن ناحیه متصل شوند. این بخش نقش مهمی در کاهش التهاب دارد.
۴. شستوشوی آنتیباکتریال و در صورت نیاز دارودرمانی: لثه با محلولهای ضدباکتری شستوشو میشود. در برخی موارد برای کاهش التهاب از ژلهای آنتیبیوتیک یا داروهای موضعی استفاده میشود.
۵. نیاز به چند جلسه درمانی: بسته به شدت بیماری لثه، جرمگیری لثه ممکن است در یک جلسه یا در چند جلسه انجام شود تا بافت لثه به تدریج ترمیم شود.
مزایا و معایب جرم گیری لثه چیست؟
مزایای جرمگیری لثه:
- کاهش التهاب و خونریزی لثه: با حذف باکتریهای عمقی، لثه آرام میشود و نشانههای التهاب کاهش مییابد.
- جلوگیری از پیشرفت بیماری پریودنتال: جرم زیر لثه اگر برداشته نشود میتواند استخوان اطراف ریشه را تخریب کند.
- بهبود بوی دهان: باکتریهای زیر لثه یکی از اصلیترین دلایل بوی بد دهان هستند.
- کاهش عمق پاکت و اتصال بهتر لثه به دندان: پس از صاف شدن ریشه، لثه دوباره به دندان میچسبد و سلامت دهان بهتر میشود.
- بهبود عملکرد جویدن و کاهش حساسیت: با کاهش التهاب، کودک یا بزرگسال راحتتر غذا میخورند و فشار کمتری روی دندان وارد میشود.
معایب جرمگیری لثه:
- ایجاد حساسیت موقت به سرما یا فشار: بعد از درمان، چند روز حساسیت طبیعی است.
- احتمال التهاب خفیف یا خونریزی پس از درمان: به دلیل پاکسازی عمقی، لثه ممکن است کمی تحریک شود.
- نیاز به بیحسی در بیشتر موارد: پاکسازی زیر لثه عمیق است و برای جلوگیری از ناراحتی، معمولاً بیحسی داده میشود.
جرم گیری دندان به چه صورت است؟
جرمگیری دندان یک روش پاکسازی سطحی است که برای حذف رسوبات و لکههای بالای خط لثه انجام میشود. برخلاف جرمگیری لثه، این روش وارد بافتهای عمقی یا ریشه نمیشود و بیشتر جنبه پیشگیری و زیبایی دارد. هدف اصلی آن برطرف کردن جرمهای قابل مشاهده و ایجاد سطحی تمیز و صاف روی دندان است تا از تجمع مجدد پلاک جلوگیری شود. جرمگیری دندان معمولاً شامل مراحل زیر است:
۱. برداشتن جرم با دستگاه اولتراسونیک: ابزار اولتراسونیک با ارتعاشات کنترلشده، جرمهای سختشده را از سطح دندان جدا میکند. این مرحله سریع، مؤثر و بدون درد است.
۲. پاکسازی دقیق با ابزار دستی: پس از جدا شدن بیشتر جرمها، دندانپزشک با ابزار دستی نقاطی را که دستگاه نمیتواند به آنها برسد، تمیز میکند.
۳. پولیش (صیقلی کردن سطح دندان): برای جلوگیری از چسبیدن سریع پلاکها، سطح دندان با مواد مخصوص پولیش داده میشود. این مرحله باعث میشود دندانها صافتر شوند و ظاهر روشنتری پیدا کنند.
۴. فلورایدتراپی در صورت نیاز: در برخی موارد برای کاهش حساسیت و تقویت مینای دندان، فلوراید نیز استفاده میشود.
مزایا و معایب جرم گیری دندان
| مزایا | معایب |
|---|---|
| سفیدتر شدن و بهبود ظاهر | حساسیت موقت پس از درمان |
| کاهش بوی بد دهان | مناسب نبودن برای پاکسازی زیر لثه |
| پیشگیری از پوسیدگی | لزوم تکرار دورهای |
| انجام سریع و بدون درد | احتمال تحریک لثه در برخی موارد |
| عدم نیاز به بیحسی | عدم درمان التهاب لثههای عمیق |
دلایل جرم گرفتن دندان و لثه چیست؟
جرم دندان نتیجه تجمع طولانیمدت پلاکهای باکتریایی است؛ پلاکی چسبنده که اگر مرتب پاک نشود، در تماس با املاح بزاق سفت میشود و به جرم تبدیل میگردد. این جرم میتواند روی سطح دندان یا زیر خط لثه تشکیل شود. دلایل مهم ایجاد جرم عبارتاند از:
بهداشت ناکافی دهان: مسواک نزدن منظم، استفاده نکردن از نخ دندان و عدم تمیز کردن فواصل بین دندانی، بزرگترین دلیل تشکیل و سفت شدن پلاک است.
رژیم غذایی نامناسب: خوراکیهای شیرین، چسبنده و نوشیدنیهای شیرین زمینه تجمع سریعتر پلاک و رسوب روی دندان را فراهم میکنند.
کاهش بزاق دهان: دهان خشک، چه به دلیل داروها، تنفس دهانی یا کمآبی بدن، احتمال تشکیل جرم را افزایش میدهد. بزاق نقش مهمی در شستوشوی طبیعی دهان دارد.
بیماری لثه و التهاب مزمن: وقتی لثه ملتهب باشد، بافتهای اطراف دندان سست میشوند و محیط مناسبتری برای تجمع باکتریها ایجاد میشود.
مصرف دخانیات: شیرینی، تنباکو، نیکوتین و کاهش جریان بزاق، سرعت جرمگیری را چند برابر میکند.
موقعیت نامناسب دندانها: دندانهای کج یا فضاهای تنگ، نقاطی ایجاد میکنند که مسواک کمتر به آنها میرسد و جرم سریع جمع میشود.
ژنتیک و ترکیب بزاق: برخی افراد بهطور طبیعی بزاقی دارند که سریعتر پلاک را سفت میکند.
نتیجه
جرمگیری دندان و جرمگیری لثه هر دو نقش مهمی در سلامت دهان دارند، اما هدف و عمق پاکسازی آنها متفاوت است. جرمگیری دندان یک روش سطحی و پیشگیرانه است، در حالی که جرمگیری لثه بهعنوان یک درمان عمیق برای کنترل التهاب و جلوگیری از تخریب بافت لثه و استخوان استفاده میشود. بهداشت مناسب دهان، مراجعه دورهای و تشخیص زودهنگام میتواند از تشکیل جرمهای سختشده جلوگیری کند و سلامت لثهها را بهتر حفظ نماید.
سؤالات متداول فرق جرم گیری دندان و جرم گیری لثه
بله، معمولاً به بیحسی نیاز دارد. چون پاکسازی زیر خط لثه و سطح ریشه انجام میشود و برای جلوگیری از درد، بیحسی استفاده میشود.
تجمع طولانیمدت پلاک و باکتری زیر لثه، عدم رعایت بهداشت دهان، سیگار، التهاب مزمن و ژنتیک از عوامل اصلی بروز بیماری لثه هستند.
خیر. جرمگیری دندان معمولاً بدون درد انجام میشود و فقط ممکن است حساسیت خفیفی بعد از درمان ایجاد گردد.
وقتی لثهها خونریزی دارند، بوی بد دهان شدید است، پاکتهای عمیق وجود دارد یا دندانها احساس لق شدن دارند، جرمگیری معمولی کافی نیست و جرمگیری لثه لازم است.
جرمگیری لثه به دلیل پاکسازی عمقی و کار روی سطح ریشه ممکن است ناراحتی بیشتری ایجاد کند، اما با بیحسی کافی قابل تحمل است. جرمگیری دندان معمولاً بدون درد است.
